Viêm lợi là tình trạng nướu răng bị sưng, đỏ và dễ chảy máu nếu không chăm sóc đúng cách. Bệnh có thể xuất phát từ vệ sinh răng miệng kém, mảng bám cao răng hoặc thói quen ăn uống không hợp lý. Nhận biết sớm các dấu hiệu sẽ giúp ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm như viêm nha chu. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp hướng dẫn điều trị và phòng ngừa viêm lợi hiệu quả, an toàn.
Viêm lợi là gì? Dấu hiệu nhận biết bạn đang bị viêm lợi
Viêm lợi là tình trạng nướu răng bị viêm nhiễm, thường xuất hiện khi vi khuẩn tích tụ lâu ngày trong mảng bám hoặc cao răng. Những mảng bám này, bao gồm cả những phần không nhìn thấy bằng mắt thường, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và xâm nhập vào nướu, gây sưng, đau và khó chịu. Khi vi khuẩn tồn tại lâu, phản ứng viêm càng rõ rệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe răng miệng và tạo cảm giác bất tiện trong giao tiếp hàng ngày.
Các mảng bám trên răng có thể bắt đầu cứng lại chỉ trong vòng 24 tiếng, hình thành cao răng mà không thể loại bỏ bằng các biện pháp vệ sinh răng thông thường. Chỉ khi đến nha khoa với các thiết bị chuyên dụng mới có thể làm sạch hoàn toàn. Mức độ nghiêm trọng của viêm lợi tỷ lệ thuận với thời gian vi khuẩn bám trên răng nhưng nếu phát hiện sớm, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát và không gây nguy hiểm lâu dài.
Dấu hiệu nhận biết viêm lợi gồm:
- Nướu có màu đỏ nhạt đến đỏ thẫm, càng đỏ chứng tỏ mức độ viêm càng nặng.
- Nướu sưng to, phì đại là dấu hiệu viêm lợi nghiêm trọng.
- Sự xuất hiện của mảng bám và cao răng, đặc biệt ở những vị trí nướu sưng đỏ.
- Nướu tụt, làm lộ chân răng và khiến răng trở nên lỏng lẻo.
- Miệng có mùi hôi do vi khuẩn kết hợp với cao răng.
- Dễ chảy máu khi đánh răng hoặc khi ăn uống.
Nguyên nhân gây viêm lợi phổ biến nhất
Nguyên nhân viêm lợi thường bắt nguồn từ việc vệ sinh răng miệng chưa đúng cách hoặc các yếu tố làm suy giảm sức khỏe nướu. Tình trạng này có thể gặp ở mọi đối tượng, từ viêm lợi ở người lớn đến viêm lợi ở trẻ em, gây khó chịu và ảnh hưởng đến thẩm mỹ, sức khỏe răng miệng. Nhận biết sớm các nguyên nhân sẽ giúp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.
Viêm lợi do cao răng và mảng bám
Viêm lợi do cao răng xuất phát từ mảng bám thức ăn kết hợp với nước bọt, nếu không được làm sạch sẽ cứng lại thành cao răng chỉ sau 24 – 48 giờ. Cao răng bám chặt quanh chân răng và dưới nướu, là nơi lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi. Vi khuẩn tiết ra độc tố và enzym, gây viêm, khiến nướu sưng đỏ, tách ra khỏi răng và dễ chảy máu. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của viêm lợi và không thể tự khỏi nếu không đến nha khoa loại bỏ cao răng.
Thói quen vệ sinh răng miệng kém hoặc sai cách
Việc chải răng quá mạnh hoặc sử dụng bàn chải lông cứng có thể gây tổn thương cơ học, làm trầy xước nướu và tạo điều kiện cho viêm lợi phát triển. Nhiều người chỉ chăm chú đánh răng mặt ngoài mà bỏ qua mặt trong, khiến mảng bám vẫn tồn tại. Ngoài ra, không sử dụng chỉ nha khoa hoặc tăm nước để làm sạch kẽ răng cũng khiến vi khuẩn tích tụ, đặc biệt tại các vị trí khó tiếp cận, thường là nơi viêm lợi bắt đầu hình thành.
Tình trạng viêm lợi do viêm nha chu
Viêm lợi do viêm nha chu xảy ra khi viêm lợi thông thường không được điều trị, tiến triển thành giai đoạn nặng hơn, phá hủy dây chằng và xương ổ răng. Lúc này, nướu không chỉ sưng đỏ bề mặt mà còn tụt thấp, làm lộ chân răng. Dấu hiệu nhận biết bao gồm có mủ ở chân răng, hơi thở nặng mùi và răng bắt đầu lung lay. Đây là tình trạng báo động đỏ, cần can thiệp y tế kịp thời để tránh mất răng.
Do thay đổi nội tiết tố và sức đề kháng (Viêm lợi thai kỳ, dậy thì)
Thay đổi nội tiết tố và sức đề kháng là nguyên nhân khiến nướu trở nên nhạy cảm, dễ phản ứng với vi khuẩn và mảng bám. Trong các giai đoạn như dậy thì, mang thai hay mãn kinh, nướu thường sưng và viêm nhiều hơn bình thường.
Viêm lợi khi mang thai phổ biến do lượng máu đến nướu tăng cao, làm nướu dễ sưng và khó chăm sóc. Ngoài ra, những người có hệ miễn dịch yếu, như bệnh nhân tiểu đường hoặc HIV, cũng có nguy cơ mắc viêm lợi cao hơn, vì vậy nhận biết sớm và chăm sóc đúng cách là rất quan trọng.
Do mọc răng khôn hoặc răng khấp khểnh
Răng khôn mọc lệch, lợi trùm tạo điều kiện thức ăn tích tụ khó vệ sinh, dẫn đến viêm lợi trùm. Ngoài ra, răng mọc chen chúc, khấp khểnh làm hạn chế khả năng làm sạch của bàn chải, hình thành các “góc chết” nơi vi khuẩn dễ phát triển và gây viêm.
Viêm lợi có nguy hiểm không? Biến chứng khôn lường
Nhiều người bị viêm lợi sưng đỏ nhưng chủ quan không điều trị, khiến bệnh tiến triển nặng hoặc tự mua thuốc về uống thường không thể trị dứt điểm. Nhất là ở trẻ nhỏ, viêm lợi nếu không xử lý kịp thời có thể dẫn đến nha chu, ảnh hưởng tới sức khỏe và quá trình mọc răng sau này.
Viêm lợi chảy máu là một trong những biểu hiện điển hình, cảnh báo tình trạng viêm nặng cần được chăm sóc y tế. Dù ít gặp, viêm lợi còn liên quan tới các vấn đề sức khỏe khác như xương hàm biến dạng, răng mọc chậm và tổ chức răng thiếu bền vững. Ngoài ra, viêm lợi kéo dài có thể gây hoại tử niêm mạc miệng, bong hoặc khô lớp niêm mạc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng ăn nhai.
Cách điều trị viêm lợi hiệu quả và an toàn
Nếu bạn đang băn khoăn viêm lợi phải làm sao, có thể áp dụng cả phương pháp tại nhà và điều trị chuyên sâu tại nha khoa để cải thiện tình trạng viêm, sưng và chảy máu. Những cách tự chăm sóc đơn giản tại nhà giúp giảm viêm, bảo vệ nướu và hỗ trợ điều trị hiệu quả.
Các mẹo chữa viêm lợi tại nhà
1. Sử dụng nước muối
Súc miệng bằng nước muối là cách chữa viêm lợi tại nhà đơn giản nhưng hiệu quả. Muối biển chưa tinh chế chứa tinh chất kháng khuẩn, giúp bảo vệ nướu, giảm viêm, đau nhức và phục hồi nướu. Nước muối còn giúp cân bằng pH khoang miệng, ngăn ngừa mất khoáng men răng và cải thiện hơi thở có mùi do viêm lợi. Bạn có thể tự pha nước muối với nồng độ 0.9% (9g muối/1 lít nước), súc miệng 2–3 lần/ngày, áp dụng thường xuyên để thấy hiệu quả rõ rệt.
2. Sử dụng mật ong
Mật ong có đặc tính kháng khuẩn và giảm viêm tự nhiên, giúp ức chế vi khuẩn gây hại và hỗ trợ phục hồi nướu.
- Bôi trực tiếp: Sau khi đánh răng, bôi mật ong lên nướu bị viêm trong 15–20 phút, sau đó súc miệng lại với nước, thực hiện 3 lần/ngày.
- Pha với chanh và nước ấm: Dùng dung dịch loãng súc miệng 10 phút sau khi đánh răng. Phương pháp này giúp giảm sưng đỏ và chảy máu chỉ trong vài ngày.
3. Sử dụng lá trầu không
Lá trầu không chứa tinh dầu, peta-phenol và chavicol có tác dụng kháng khuẩn mạnh, giúp điều trị viêm lợi tại nhà:
- Súc miệng nước lá trầu không: Giã nát lá trầu không, đun với nước và dùng để súc miệng 5 – 10 phút, 2 lần/ngày.
- Đắp trực tiếp lên nướu: Giã nát lá trầu không và đắp lên nướu bị viêm, tránh uống nước hay súc miệng 30 phút sau khi đắp.
- Ngâm với rượu và muối: Giã nát lá trầu không, ngâm với rượu trắng 15 phút, lọc lấy dung dịch để súc miệng, giúp tinh chất thấm sâu vào nướu.
Lưu ý: Những phương pháp này chỉ hỗ trợ giảm triệu chứng, không điều trị tận gốc nếu nguyên nhân do cao răng.
Điều trị chuyên sâu tại nha khoa
Khi viêm lợi nghiêm trọng hoặc tái phát, nha sĩ sẽ can thiệp chuyên sâu để điều trị dứt điểm:
- Lấy cao răng (cạo vôi) và làm sạch gốc răng: Loại bỏ mảng bám, cao răng và vi khuẩn dưới lợi. Có thể dùng tia laser để làm sạch chân răng, ngăn ngừa vi khuẩn tích tụ.
- Thuốc kháng sinh/kháng viêm: Bác sĩ chỉ định khi viêm nặng, kết hợp giảm đau (Acetaminophen, Ibuprofen).
- Nước súc miệng kháng khuẩn: Giúp tiêu diệt vi khuẩn gây viêm lợi, hỗ trợ phục hồi nướu.
- Chỉnh sửa răng: Điều chỉnh răng mọc lệch, mão răng sứ, miếng trám hay cầu răng không vừa khít để giảm kích ứng nướu và hạn chế vi khuẩn tích tụ.
- Phẫu thuật: Áp dụng khi viêm lợi tiến triển nặng, tổn thương sâu vào mô và xương ổ răng.
Cách phòng ngừa viêm lợi hiệu quả
Phòng ngừa viêm lợi tại nhà đóng vai trò then chốt trong việc duy trì nướu và răng khỏe mạnh. Thực hiện đều đặn các thói quen chăm sóc răng miệng dưới đây giúp hạn chế nguy cơ viêm lợi và bảo vệ nướu trước sự tấn công của vi khuẩn:
- Đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày, tốt nhất sau bữa ăn, có thể tăng lên 3 lần nếu cần thiết để loại bỏ mảng bám kịp thời.
- Bổ sung nhiều rau xanh, hoa quả và thực phẩm giàu chất xơ để cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết cho nướu và răng.
- Chọn bàn chải lông mềm, tránh chải quá mạnh làm tổn thương nướu, đồng thời thay bàn chải định kỳ 3–4 tháng hoặc khi lông bàn chải bị xơ.
- Hạn chế hoặc tránh hút thuốc lá, giúp nướu và răng khỏe mạnh hơn.
- Thăm khám nha khoa định kỳ 4–6 tháng/lần để kiểm tra và xử lý sớm các vấn đề về răng miệng.
- Dùng nước súc miệng kháng khuẩn để giảm vi khuẩn và mảng bám, hỗ trợ duy trì khoang miệng sạch sẽ.
- Sử dụng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước hàng ngày để làm sạch các khe kẽ răng mà bàn chải không với tới.
Các câu hỏi thường gặp về viêm lợi (FAQ)
Viêm lợi có tự khỏi không?
Viêm lợi thường không tự khỏi, đặc biệt nếu nguyên nhân do cao răng hoặc mảng bám lâu ngày. Nếu không được xử lý kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng và dẫn đến viêm nha chu.
Viêm lợi uống thuốc gì nhanh khỏi?
Thuốc chỉ hỗ trợ giảm triệu chứng như đau, sưng và viêm. Có thể dùng thuốc giảm đau kháng viêm như Acetaminophen hoặc Ibuprofen theo hướng dẫn bác sĩ. Điều trị tận gốc vẫn cần làm sạch mảng bám, cao răng tại nha khoa.
Viêm lợi có lây không?
Vi khuẩn gây viêm lợi có thể truyền qua nước bọt, nhưng khả năng lây bệnh thực tế thấp. Những người vệ sinh răng miệng kém hoặc có đề kháng yếu như mắc HIV/AIDS hoặc bệnh bạch cầu có nguy cơ cao hơn.
Viêm lợi là vấn đề răng miệng phổ biến nhưng nếu được phát hiện và chăm sóc kịp thời, hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả. Duy trì thói quen vệ sinh răng miệng đúng cách, kết hợp chế độ ăn uống và thăm khám nha khoa định kỳ giúp phòng ngừa bệnh tái phát. Khi có dấu hiệu viêm lợi, không nên chủ quan mà hãy xử lý sớm để tránh biến chứng nghiêm trọng. Chăm sóc nướu từ hôm nay chính là bảo vệ sức khỏe răng miệng dài lâu.
